Sywert van Lienden, de ondernemer die midden in de Coronacrisis garandeerde op korte termijn miljoenen mondkapjes voor de zorg te kunnen regelen. Belangeloos. Hij kreeg carte blanche én voorfinanciering van het kabinet. Het resultaat: miljoenen afgekeurde mondkapjes die nooit zijn gebruikt én Van Lienden bleek miljoenen aan deze deal te hebben verdiend. De mondkapjesaffaire was geboren. Veel publiciteit en nationale verontwaardiging volgde, onlangs is er aangifte gedaan  tegen Van Lienden. Hoe had deze mondkapjesaffaire met mediation anders kunnen uitpakken?

De schade

De affaire heeft veel imagoschade veroorzaakt. Het Ministerie van VWS is weggezet als een ministerie waar grote paniek heerste en iedereen maar wat deed. Waar er met miljoenen is gesmeten zonder dat precies duidelijk was wat er met het geld werd gedaan. “Ons kent ons dus het zal wel goed zijn”. Van Lienden en zijn collega’s zijn neergezet als onbetrouwbare oplichters die zich in de Coronapandemie hebben verrijkt ten koste van de zorg. CDA-leden hebben afstand van hem genomen, zijn naam als ondernemer lijkt voor altijd besmet te zijn.

Wat als er mediation was toegepast

Vertrouwelijkheid en veiligheid

Het grote voordeel van mediation in dit soort politiek gevoelige zaken is de vertrouwelijkheid. Partijen leggen vast dat alles wat in de mediation besproken wordt binnenskamers blijft en niet naar buiten wordt gebracht. Deze afspraak geeft partijen ruimte om vrij te praten en te onderhandelen. In een sfeer van veiligheid, zonder de hete adem van de media en de publieke opinie. Dan is het makkelijker voor partijen naar elkaar te luisteren, gemaakte fouten toe te geven, excuses te maken en vervolgens vooruit te kijken.

Hugo de Jonge en Van Lienden hadden dan direct afspraken kunnen maken wat betreft de communicatie richting de media. Door bijvoorbeeld (alleen) aan te geven dat zij met elkaar in gesprek zijn om met behulp van een mediator een oplossing te vinden. Zo kunnen ze samen bepalen  welke informatie ze naar buiten brengen.

De belangen

Voor zowel het Ministerie als voor Van Lienden zijn de belangen groot. Enerzijds de miljoenen aan uitgegeven belastinggeld die terugbetaald moeten worden, anderzijds de reputatie van Van Liende die gesneuveld is en die hij zoveel mogelijk hersteld wil hebben. Zodra partijen begrip krijgen voor elkaars situatie en belangen, kunnen zij al brainstormend allerlei scenario’s bedenken hoe aan die belangen tegemoet te komen. Zonder publiciteit en druk van buitenaf.

De inhoud                                                                                                                                                                           Met behulp van een gekwalificeerde mediator komen alle onderwerpen aan de orde die de deelnemers belangrijk vinden. Partijen hebben de regie over de inhoud, zij bepalen welke afspraken worden gemaakt. Dit maakt dat mediation ten opzichte van een juridische procedure een vorm van conflictoplossing is voor en door alle deelnemers. Zeker als partijen elkaar goed kennen heeft het voordelen om eerst om tafel te gaan zitten en te onderzoeken wat nu echt het probleem is. Een gemiste kans voor De Jonge en Van Lienden.

Belangrijke voorwaarde voor mediation

Mediation vraagt van partijen de bereidheid uit het conflict te stappen en de situatie echt te willen oplossen. Uit vrije wil. Zonder verborgen agenda en zonder bemoeienis van de buitenwereld. Daarvoor is nodig dat een deelnemer kan luisteren naar de kritiek van de ander en in staat is fouten te erkennen.

Denk jij dat mediation kan werken in de politiek? Vertel het ons in je reply.

Door Sabine Breuls